70 lat miejskich autobusów - jak transport w Starachowicach przechodził kolejne przemiany

W Starachowicach publiczny transport przez siedem dekad zmieniał się wraz z miastem - od pięciu autobusów przewożących robotników fabryki po bezpłatną komunikację i ekologiczne pojazdy. Historia taboru i organizacji przewozów to opowieść o zakładach, restrukturyzacjach i unijnych inwestycjach, które dziś kształtują codzienne podróże mieszkańców.

• Początki związane z rozwojem przemysłu i pierwszymi liniami
• Miejski Zakład Komunikacyjny - rozrost, kryzysy i próby restrukturyzacji
• Kierunek ekologia i dostępność - bezpłatne przejazdy i nowy tabor w Starachowicach

Początki związane z rozwojem przemysłu i pierwszymi liniami

Publiczny transport w Starachowicach ruszył w wyniku powojennej rozbudowy przemysłu. Decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach od 1956 roku uruchomiono regularne kursy, które były odpowiedzią na potrzeby pracowników Fabryki Samochodów Ciężarowych „Star”. Na start do dyspozycji mieszkańców oddano zaledwie 5 autobusów obsługujących 3 linie; już po kilku miesiącach tabor i siatka połączeń zaczęły rosnąć.

Kolejny etap to wydzielenie samodzielnego przedsiębiorstwa. Z dniem 1 stycznia 1959 roku powołano Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne (MPK), którego pierwszym dyrektorem został Romuald Proskura. Jego kadencja przyczyniła się do szybkiego rozwoju firmy i poprawy organizacji przewozów.

Miejski Zakład Komunikacyjny - rozrost, kryzysy i próby restrukturyzacji

Szczytowy okres działalności przypada na 1980 rok. Wtedy MPK zatrudniało 708 pracowników – w tym 158 kierowców – i eksploatowało do 73 linii komunikacyjnych z taborem osiągającym 97 pojazdów. Przez kolejne dekady zmiany w systemie prawnym i rynkowa konkurencja wymusiły kolejne przekształcenia organizacyjne. W latach 1991–2000 transport miejski funkcjonował jako Miejski Zakład Komunikacyjny (MZK) działający w formie zakładu budżetowego, a później - od 1 stycznia 2001 roku - jako spółka prawa handlowego Miejski Zakład Komunikacyjny Sp. z o.o..

W pierwszych latach XXI wieku spółka inwestowała w modernizację taboru: w 2008 roku pojawiły się 4 niskopodłogowe Solbusy, w 2009 roku zakupiono 6 autobusów MAN i autokar turystyczny, a największy jednorazowy zakup nastąpił w 2010 roku - 10 niskopodłogowych autobusów Mercedes-Benz.

Rosnące koszty od 2012 roku wymusiły poszukiwanie rozwiązań restrukturyzacyjnych. Rozważano m.in. połączenie z Przedsiębiorstwem Wodociągów i Kanalizacji, ale ostatecznie zdecydowano się na fuzję z przedsiębiorstwem energetycznym. Sąd Rejonowy w Kielcach zatwierdził połączenie z Zakładem Energetyki Cieplnej Sp. z o.o. w dniu 16 października 2018 roku - od tego momentu komunikację miejską prowadzi ZEC.

Kierunek ekologia i dostępność - bezpłatne przejazdy i nowy tabor w Starachowicach

Przełomową decyzją był start bezpłatnych przejazdów dla mieszkańców i podatników gminy - rozwiązanie wprowadzono w 2022 roku, co znacząco zwiększyło dostępność transportu i przyczyniło się do redukcji ruchu samochodowego w mieście. Rok ten przyniósł także dużą modernizację floty i infrastruktury: dzięki środkom unijnym zakupiono 20 niskoemisyjnych autobusów zasilanych CNG, zainstalowano 9 elektronicznych tablic informacji pasażerskiej, wybudowano nowy budynek warsztatowo-administracyjny oraz stację tankowania CNG.

Patrząc w przyszłość, gmina kontynuuje inwestycje w zerową emisję. W realizacji jest projekt na 2025 rok, obejmujący zakup 5 autobusów elektrycznych, montaż 5 kolejnych tablic informacji pasażerskiej oraz budowę stacji ładowania, które mają zapewnić codzienną eksploatację elektrycznego taboru.

Mieszczące się w dokumentach miasta liczby pokazują, że proces transformacji był zarówno techniczny, jak i organizacyjny – od zmiany właścicieli po modernizację warsztatów i stacji tankowania.

Mieszkańcy zauważą efekty przemian przede wszystkim w praktyce: większa dostępność połączeń po wprowadzeniu bezpłatnych kursów, nowoczesne tablice z informacją o odjazdach oraz stopniowe pojawianie się bezemisyjnych autobusów na wybranych liniach. Dla codziennych użytkowników ważne jest, że inwestycje poprawiają komfort podróży i przewidywalność kursów, a kolejne etapy projektu elektryfikacji powiązane są z budową infrastruktury ładowania, co powinno skrócić przerwy w eksploatacji pojazdów i zwiększyć niezawodność kursów.

na podstawie: ZEC Starachowice.