Generał z Boru Kunowskiego miał być prawie zapomniany. Przypomina go mural

Na ścianie świetlicy wiejskiej w Borze Kunowskim pojawił się wizerunek człowieka, który przeszedł drogę od rodzinnej miejscowości pod Starachowicami do najwyższych stanowisk w Wojsku Polskim. Tadeusz Ludwik Piskor był adiutantem Józefa Piłsudskiego, dowodził podczas wojny z bolszewikami i kampanii 1939 roku. Po kapitulacji trafił do niemieckiej niewoli, a później pozostał na emigracji. Jego historia przez lata była znana nielicznym.

• Z Boru Kunowskiego do sztabu marszałka Piłsudskiego
• Wojna polsko-bolszewicka i szybkie awanse
• Dowódca Armii „Lublin” i jeniec wojenny
• Mural przypomina o generale z Boru Kunowskiego

Z Boru Kunowskiego do sztabu marszałka Piłsudskiego

Tadeusz Ludwik Piskor urodził się 1 lutego 1889 roku w Borze Kunowskim, który obecnie znajduje się w gminie Brody. Jego ojciec Władysław był inżynierem hutnikiem i kierował pracami kopalni rudy „Sadłowizna”. Matką generała była Julia z Zagórskich.

Po ukończeniu szkoły podstawowej Piskor przez osiem lat kształcił się w warszawskim gimnazjum filologicznym im. gen. Wojciecha Chrzanowskiego. Maturę zdał w 1907 roku. Już wtedy angażował się w tajne organizacje patriotyczne zajmujące się samokształceniem.

Rok później rozpoczął studia na Wydziale Nauk Ścisłych Uniwersytetu w Liège. W Belgii działał w towarzystwie „Filarecja” i współtworzył tamtejszy oddział Związku Walki Czynnej. Jesienią 1910 roku, z inicjatywy tej organizacji, przeniósł się do Lwowa. Na Politechnice Lwowskiej studiował budowę maszyn, a jednocześnie rozwijał działalność w Związku Strzeleckim i Związku Walki Czynnej.

Po ukończeniu szkolenia wojskowego otrzymał 12 października 1912 roku stopień podporucznika. W kolejnym roku, już jako porucznik, został komendantem Szkoły Podoficerskiej Związku Strzeleckiego. Współpracował także z pismem „Strzelec”.

Wybuch I wojny światowej skierował jego karierę na drogę służby liniowej i sztabowej. Najpierw odpowiadał za sprawy organizacyjne w sztabie I Brygady Legionów Polskich. Później dowodził kompanią VI batalionu, a w grudniu 1914 roku objął dowództwo II batalionu 5 Pułku Piechoty. Następnie wrócił do sztabu I Brygady, gdzie pełnił funkcję oficera operacyjnego, zastępował szefa sztabu i wykonywał zadania oficera sztabowego.

Po utworzeniu Polskiej Siły Zbrojnej przeszedł kolejne szkolenie i trafił do Sztabu Generalnego. Został też adiutantem Józefa Piłsudskiego. Marszałek darzył go dużym szacunkiem i nazywał go „Lujo”.

Wojna polsko-bolszewicka i szybkie awanse

W 1917 roku Piskor został internowany w Beniaminowie. W obozie nawiązał kontakt z konspiracyjną Polską Organizacją Wojskową. We wrześniu 1918 roku uzyskał zwolnienie na leczenie, ale nie wrócił już do Beniaminowa. Zgłosił się do formującego się Wojska Polskiego.

W Lublinie objął stanowisko szefa sztabu wojsk polskich, a 21 listopada 1918 roku został szefem sztabu Dowództwa Okręgu Generalnego Lublin. W kolejnych miesiącach służył na ważnych stanowiskach podczas walk o granice odradzającego się państwa.

Jako szef sztabu grupy operacyjnej „Bug” brał udział w walkach pod Lwowem i Rawą Ruską. Później został szefem sztabu 2 Dywizji Piechoty Legionów dowodzonej przez gen. Edwarda Rydza-Śmigłego. Uczestniczył także w operacji zdobycia Wilna, a następnie kierował sztabem grupy operacyjnej Rydza-Śmigłego.

22 maja 1920 roku, w czasie wojny polsko-bolszewickiej, Piskor otrzymał awans na pułkownika Sztabu Generalnego. Podczas odwrotu wojsk polskich z Ukrainy i Białorusi objął obowiązki szefa Oddziału III Operacyjnego Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego. W bitwie nad Niemnem pełnił funkcję szefa sztabu Naczelnego Wodza.

Po wojnie uzupełniał wykształcenie na kursie w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych i podczas studiów specjalistycznych. Prawdopodobnie szkolił się również we Francji. W 1921 roku został szefem Oddziału IIIa Biura Ścisłej Rady Wojennej, a pod koniec tego samego roku objął kierownictwo Biura Ścisłej Rady Wojennej i stanowisko zastępcy szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego.

Za zasługi w rozwijaniu sztuki operacyjnej i udział w walkach frontowych 31 marca 1924 roku mianowano go generałem brygady. Józef Piłsudski ofiarował mu egzemplarz książki „Rok 1920” z dedykacją:

„Byliście, Generale, jednym z tych, którzy mnie wsparli (…)”

W październiku 1925 roku Piskor został dowódcą 28 Dywizji Piechoty w Warszawie. Podczas przewrotu majowego opowiedział się po stronie Piłsudskiego, choć nie uczestniczył bezpośrednio w walkach. Niedługo później został szefem Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Zgodnie z koncepcją marszałka przeprowadził szeroką reorganizację armii.

Dowódca Armii „Lublin” i jeniec wojenny

W okresie międzywojennym generał często odwiedzał rodzinę i znajomych w Starachowicach oraz w Borze Kunowskim. 1 stycznia 1928 roku awansował do stopnia generała dywizji. Trzy lata później przedstawił kierownikom państwa dziesięcioletni plan modernizacji Wojska Polskiego, oparty na rozwiązaniach francuskich. Józef Piłsudski tego projektu nie zaakceptował.

W grudniu 1931 roku Piskor został odwołany z funkcji szefa Sztabu Głównego i mianowany inspektorem armii. Historycy oceniają tę zmianę jako awans. W następnych latach odpowiadał za odcinek operacyjny „Baranowicze” przy wschodniej granicy państwa.

We wrześniu 1939 roku powierzono mu dowództwo nowo tworzonej Armii „Lublin”. Dziesięć dni później dowodził również Armią „Kraków”. Otrzymał zadanie obrony środkowej Wisły, a następnie przebicia się w stronę granicy z Rumunią.

Walki pod Tomaszowem Lubelskim trwały od 17 do 20 września. Po ich zakończeniu oddziały podległe gen. Piskorowi skapitulowały, a sam dowódca trafił do niewoli niemieckiej. Osadzono go w oflagu Murnau VIIA. Z powodu bezkompromisowej postawy i działalności konspiracyjnej był przenoszony do kolejnych obozów. W niewoli kierował tajną organizacją będącą częścią Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej.

Po uwolnieniu 30 kwietnia 1945 roku wyjechał do Wielkiej Brytanii. Od lipca pozostawał w dyspozycji szefa Sztabu Naczelnego Wodza na emigracji. Zmarł 22 marca 1951 roku w Londynie i został pochowany na cmentarzu St Mary’s Kensal Green. W 1990 roku urna z jego prochami spoczęła na cmentarzu w Tomaszowie Lubelskim, miejscu związanym z jego ostatnią kampanią w Polsce.

Za służbę wojskową i udział w walkach Tadeusz Piskor otrzymał między innymi:

• Krzyż Virtuti Militari V klasy,
• Order Polonia Restituta III i IV klasy,
• Krzyż Niepodległości,
• Krzyż Walecznych przyznany czterokrotnie,
• francuską Legię Honorową.

Mural przypomina o generale z Boru Kunowskiego

Przez długi czas postać generała była mało znana nawet w jego rodzinnych stronach. Ernest Kumek, wójt gminy Brody, wyjaśniał, że właśnie dlatego podjęto działania na rzecz popularyzacji tej historii.

„Jeszcze przed kilkoma laty, generał Piskor był prawie nieznany wśród mieszkańców gminy Brody. Gdy dowiedziałem się o tak zacnej osobie, postanowiłem spopularyzować jego historię”.

Jednym z efektów tych działań jest mural na ścianie świetlicy wiejskiej w Borze Kunowskim. Powstał z okazji 75. rocznicy śmierci generała i przypomina, że w historii polskiej armii znalazł się także człowiek urodzony niedaleko Starachowic. Dla mieszkańców regionu to również konkretny punkt odniesienia – Bór Kunowski nie jest jedynie miejscem urodzenia Piskora, ale częścią biografii oficera, który przez trzy wojny pełnił służbę na najwyższych szczeblach dowodzenia.

na podstawie: Gmina Brody.