Pacjent ma głos w Starachowicach - jak działa prawo do świadomej zgody

W szpitalu w Starachowicach prawo do wyrażenia zgody na leczenie to nie tylko formalność — to narzędzie, które daje pacjentowi realny wpływ na decyzje o jego zdrowiu. Reporter obserwował, jak zasady funkcjonują w praktyce i gdzie leżą najczęstsze problemy. W centrum stoi informacja, a także osoba, do której można się zgłosić po pomoc.

W pierwszym akapicie wyjaśnimy, kto i w jakich sytuacjach może decydować o udzieleniu zgody na świadczenia zdrowotne oraz jakie formy zgody są dopuszczalne. Następnie przybliżymy rolę Pełnomocnika ds. Praw Pacjenta działającego przy szpitalu i podamy konkretne dane kontaktowe.

• Pełnomocnik ds. Praw Pacjenta w Powiatowym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Starachowicach
• Jak wygląda prawo do zgody i kiedy jest wymagana forma pisemna

Pełnomocnik ds. Praw Pacjenta w Powiatowym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Starachowicach

W Powiatowym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Starachowicach funkcję wsparcia pacjentów pełni Pełnomocnik ds. Praw Pacjenta — Diana Łebek, pracownik socjalny. Osoby hospitalizowane i ich bliscy mogą zgłosić się po poradę i pomoc w dochowaniu praw pacjenta. Kontakt do biura pełnomocnika to 41 273 98 72 oraz 504 239 757. Dyżury odbywają się pn.-pt., godz. 9.00-10.00 w pok. 214, II piętro, Budynek D części administracyjnej szpitala.

Obecność takiego pełnomocnika ma znaczenie praktyczne — pomaga wyjaśnić wątpliwości dotyczące procesu decyzyjnego, form zgody oraz sposobu odwołania się od decyzji medycznych. Zgłoszenia dotyczące naruszeń praw pacjenta są przyjmowane i kierowane do odpowiednich instytucji, a pełnomocnik pośredniczy w kontakcie między personelem medycznym a pacjentem i rodziną.

Jak wygląda prawo do zgody i kiedy jest wymagana forma pisemna

Zasadniczą regułą jest, że o zgodzie decyduje sam pacjent. Osoby, które ukończyły 16 lat, mogą samodzielnie wyrazić zgodę na badanie lub inne świadczenie zdrowotne. W przypadku małoletnich poniżej 16 lat, osób całkowicie ubezwłasnowolnionych lub niezdolnych do świadomego podjęcia decyzji, prawo do wyrażenia zgody przysługuje przedstawicielowi ustawowemu — na przykład rodzicowi lub opiekunowi prawnemu. Gdy przedstawiciel ustawowy nie jest obecny, zgodę na badania diagnostyczne może wyrazić też opiekun faktyczny.

Zgoda może być wyrażona ustnie lub przez zachowanie, które jasno wskazuje na decyzję pacjenta. Wyjątkiem są zabiegi operacyjne oraz metody leczenia lub diagnostyki obarczone zwiększonym ryzykiem — w tych przypadkach wymagana jest zgoda w formie pisemnej. Nawet wtedy, gdy za zgodę odpowiada przedstawiciel ustawowy, pacjent po ukończeniu 16 lat, osoba częściowo ubezwłasnowolniona lub chora psychicznie, jeżeli jest zdolna do rozeznania, ma prawo zgłosić sprzeciw; rozstrzygnięcie takiej sytuacji może należeć do sądu opiekuńczego.

Do naruszeń tego prawa dochodzi, gdy pacjent nie otrzymuje rzetelnej informacji o stanie zdrowia, proponowanych metodach leczenia, możliwych skutkach ubocznych lub alternatywach, albo gdy nie ma realnej możliwości podjęcia decyzji. Brak właściwej informacji osłabia poczucie bezpieczeństwa i podmiotowość pacjenta — a tego prawo pacjenta ma pilnować.

Prawne ramy obowiązków personelu i uprawnień pacjenta określa Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 581). Powiatowy Zakład Opieki Zdrowotnej w Starachowicach zachęca, by w razie wątpliwości korzystać ze wsparcia pełnomocnika i zgłaszać przypadki wymagające interwencji.

na podstawie: Powiatowy Zakład Opieki Zdrowotnej w Starachowicach.