Prezbiterium kaplicy św. Zofii w Ratajach - odkrywki i program prac konserwatorskich

W Ratajach wnętrze prezbiterium kaplicy św. Zofii przeszło szczegółowe badania konserwatorskie — na ścianach i stropie wykonano dziesiątki odkrywek, a opracowany program ma przygotować grunt pod pełne ratowanie malowideł. Prace pokazały warstwy i technologię wykonania dekoracji oraz umożliwią wniosek o wpis do rejestru zabytków. To efekt współpracy lokalnych parafian, zakonników i instytucji kultury.

• Prace badawcze we wnętrzu prezbiterium kaplicy pw. Św. Zofii
• Wsparcie instytucji i osób prywatnych oraz znaczenie dla Wąchocka

Prace badawcze we wnętrzu prezbiterium kaplicy pw. Św. Zofii

Badania objęły analizę stanu ścian i drewnianego stropu wraz z dokumentacją niezbędną do zaplanowania dalszych działań konserwatorskich. W dolnych partiach ścian i na deskach stropu wykonano pomiar wilgotności przy użyciu higrometru opornościowego. Na powierzchniach badawczych wykonano łącznie 40 odkrywek na ścianach i 30 odkrywek na stropie, w formie pasowych odkrywek schodkowych. Z wybranych odsłonięć opisano warstwy malarskie — analizowano pigmenty, spoiwa i przekroje nawarstwień, co pozwoliło precyzyjniej odtworzyć technologię wykonania dekoracji.

Wykonane sprawozdanie oraz Program Prac Konserwatorskich obejmują pełny zakres proponowanych działań — od zabiegów technicznych po odbudowę walorów estetycznych. Dzięki temu będzie możliwe wystąpienie do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Kielcach z wnioskiem o wpis malowideł ściennych i płótna prezbiterium do rejestru zabytków, a następnie przeprowadzenie kompleksowej konserwacji mającej przywrócić pierwotne rozwiązania kolorystyczne i detale.

Wsparcie instytucji i osób prywatnych oraz znaczenie dla Wąchocka

Realizacja badań stała się możliwa dzięki udziałowi Opactwa Ojców Cystersów w konkursie na zadania publiczne w zakresie ochrony zabytków organizowanym przez Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego oraz Urząd Miasta i Gminy Wąchock. W poprzednich latach przy kaplicy przeprowadzono też konserwację ołtarza głównego datowanego na XVII–XVIII wiek oraz XVIII‑wiecznego obrazu św. Elżbiety Węgierskiej, finansowaną częściowo z dotacji WUOZ i Urzędu Marszałkowskiego. Przy pracach angażowali się mieszkańcy Rataj i dobroczyńcy.

Organizacyjne i wykonawcze zasługi przypisane są między innymi Wielebnemu Ojcu Opatowi Eugeniuszowi Augustynowi, Panu Burmistrzowi Robertowi Janusowi oraz właścicielom pracowni konserwatorskiej — Ewelinie i Marcinowi Gruszczyńskim z Rzeszowa, którzy przeprowadzili prace konserwatorskie. Parafianie wyrazili wdzięczność wszystkim wspierającym projekt.

Mieszkańcy zyskają dzięki temu nie tylko odnowione wnętrze, lecz także dokumentację i plan działania, które otwierają drogę do zabezpieczenia zabytku na lata. Przywrócenie pierwotnej kolorystyki i estetyki prezbiterium może zwiększyć atrakcyjność miejsca dla odwiedzających i umocnić lokalną tożsamość; jednocześnie dalsze prace będą wymagały środków, zgód konserwatorskich i stałego nadzoru specjalistów. W praktyce oznacza to etapowe działania — od formalnego wpisu do rejestru zabytków, przez pozyskanie finansowania, aż po konserwację techniczną i estetyczną, w którą mogą być włączani wolontariusze oraz lokalne instytucje.

na podstawie: Gmina Wąchock.